Een socratisch gesprek geeft u inzicht in dieperliggende waarden en denkbeelden van uw gesprekspartner. Geen alledaags gesprek dus. U kunt het ervaren op onze introductiedag Socratische methode.
Wij begeleiden socratische gesprekken en workshops socratische methode in vele organisaties en opleidingen.

Wat is het?

Een socratisch gesprek is een gesprek van meestal vier tot twaalf deelnemers die samen een denkvraag proberen te beantwoorden. Vragen als:

• Mag een rechter zijn persoon laten meespelen?
• Staat de klant altijd voorop?
• Wat mag je voor een patiënt beslissen?
• Moet je je altijd aan afspraken houden?

In een socratisch gesprek geven deelnemers niet een rechtstreeks antwoord op zo een vraag. In het gesprek staat een concrete casus centraal, iets wat een van de deelnemers werkelijk heeft meegemaakt, en waarin de vraag een rol speelde. Vervolgens onderzoeken de deelnemers wat het antwoord op de vraag is in de context van het voorbeeld. In de socratische dialoog wordt van elke deelnemer onderzocht wát hij of zij nu precies vindt en vervolgens worden de verschillende visies met elkaar vergeleken. Het doel is te achterhalen over welke fundamentele begrippen en uitgangspunten de deelnemers het (niet) eens zijn en waarom.
Een enerverende, waardevolle zoektocht, zo blijkt altijd.

Resultaten van een socratisch gesprek

De resultaten van een socratisch gesprek zijn heel divers. Een gesprek van enige omvang, vier uur of meer, is een indringende ervaring die mensen nog lang met zich meedragen. De volgende resultaten zijn daarbij te onderscheiden.
Kennis

Het gesprek levert de deelnemers meer inzicht op in de onderzochte begrippen. Bovenal leren zij de denkbeelden van hun gesprekspartners kennen en, niet in de laatste plaats, hun eigen denkbeelden. Vaak gaat dit gepaard met de ervaring dat er nog veel te ontdekken valt aan het voorwerp van onderzoek.

Houding
Een socratisch gesprek is een gezamenlijk onderzoek. Daarbij behoort een heel bepaalde gespreks- en onderzoekshouding. De deelnemers beoefenen Zij beoefenen die en maken die zich gaandeweg eigen.

• vrijuit spreken
• de ander laten spreken
• durven elkaar kritisch te bevragen

Vaardigheden
Daarnaast verwerven zij een aantal gepreksvaardigheden, socratische vaardigheden:

• Opschorten van eigen oordeel
• Stellen van onderzoeksvragen
• Concretiseren van een abstract thema
• Helder formuleren van een eigen zienswijze
• Eigen standpunt kunnen onderzoeken

Voor wie?

Gekoppeld aan de beoogde resultaten:
Vaardigheden: wie in zijn werk gesprekken voert met mensen, maar daar meer diepgang in wil, graag het achterste van de tong wil zien.
Op de inhoud: teams die met een vraagstuk zitten dat steeds maar blijft spelen. Vragen als: Hoe willen we met klanten omgaan? Wat hebben wij gemeenschappelijk?

Werkvormen

Een socratisch gesprek kun je op vele manieren voeren. In opleidingen en organisaties werken wij met de volgende vormen.
Korte dialoog
De korte socratische dialoog is geschikt voor groepen die in relatief korte tijd (2 tot 3 uur) willen kennismaken met de socratische methode.
Gesprek van een dag
Voor mensen die als leden van een team eens diepgaand met elkaar in gesprek willen over een belangrijke kwestie. Vaardigheidstraining
Voor professionals die zich vooral socratische vaardigheden willen eigen maken. Dat kan gaan om: socratische vragen stellen, begripsmatige verheldering aanbrengen, scherper luisteren

Theorie

Elders op deze site uitgebreide publicaties over:
Resultaten van een Socratisch gesprek
De methodiek van het Socratisch gesprek
Het begeleiden van een Socratisch gesprek
De socratische gespreksmethode zoals wij die gebruiken in organisaties heeft een filosofische achtergrond. Uiteindelijk gaat de methode natuurlijk terug op de griekse filosoof Socrates. Zijn stijl van gespreksvoering (die bepaald niet methodisch was) is in de 20e eeuw nieuw leven ingeblazen door de Duitse filosoof Leonard Nelson, de grondlegger van het socratisch gesprek. De door hem opgerichte Philosopisch Politische Akademie bestaat nog altijd in Duitsland. Daar vinden jaarlijks nog vele socratische gesprekken in het Duits en Engels plaats waaraan iedereen kan deelnemen.
Over de Socratische methode in Nederland: zie www.socratischgesprek.nl